Zdrowa kuchnia

Wykład przygotowała i wygłosiła dr hab.Wanda Karwowska z Katedry Żywności Funkcjonalnej i Towaroznawstwa, Wydziału Nauk o Żywieniu Człowieka i Konsumpcji SGGW
Wykład wygłoszony w ramach “Wszechnicy Żywieniowej w SGGW” w dn. 17 października 2007r.
Poniżej przedstawiono wybrane zagadnienia wykładu, opracowane przez autorkę prezentacji.

Nadeszła wiosna, słonce świeci coraz mocniej, a my marzy tylko o tym by schować na najwyższą półkę zimowe ubrania i nie wracać do nich przez najbliższych kilka miesięcy. Jednak wyciągnięte z lamusa wiosenne kreacje są… jakby trochę przy ciasne. Kilka zbędnych, zimowych kilogramów to normalna rzecz. Nie należy więc załamywać rąk, lecz skutecznie i rozsądnie zmodernizować codzienny jadłospis.

Po obfitych kulinarnie świętach nadszedł wreszcie czas na lekkie i energetyczne przysmaki karnawałowe. Począwszy od zabawy sylwestrowej aż do końca lutego bawimy się na okolicznościowych balach, prywatkach i przyjacielskich zabawach. Oprócz dobrej muzyki i miłego towarzystwa podstawą dobrej zabawy są lekkie i smacznie przygotowane potrawy. Najważniejszą cechą imprezowego menu powinny być: szybkość i łatwość przygotowania, smakowitość a przede wszystkim właściwości “energetyzujące” pozwalające porwać się w taneczny wir i wytrwać w dobrej kondycji do białego rana.

Zima już na półmetku. Jednak coraz bardziej tęsknym wzrokiem oczekujemy nadejścia prawdziwej wiosny- słońca, ciepła a przede wszystkim soczystych i pełnych witamin owoców i warzyw. Zanim jednak doczekamy tych wiosennych smakołyków doceńmy całą rodzinę roślin krzyżowych, które w zimowym okresie są najcenniejszym źródłem “energetyzujących witamin”.

Już w starożytności uprawiano różne odmiany kapusty. Bardzo wysoko cenili ją Rzymianie, nie tylko jako potrawę, ale również jako lekarstwo na wiele dolegliwości, także na skutki nadużycia wina. Uprawiane niegdyś odmiany kapusty liściastej znacznie różniły się od tych znanych nam dzisiaj. Popularną obecnie białą kapustę głowiastą wyhodowali holenderscy ogrodnicy dopiero na początku XVI wieku. W XVIII w Polsce wyparła ona białą i czerwoną kapustę liściastą. Kapustę przyrządzano na różne sposoby, zaczęto ją także kwasić. Początkowo kwaszono całe główki w jamach wykopanych w ziemi, potem cały proces przeniesiono do beczek. Dopiero w XIX wieku zaczęto ją szatkować przed zakwaszeniem. Kapusta czerwona nigdy nie zdobyła takiej popularności jak biała, mimo iż jej uprawa rozpowszechniła się w XVIII wieku.

Wigilijna kolacja to najzdrowszy posiłek w ciągu całego roku. Starannie przygotowane i spożyte w spokojnej, rodzinnej atmosferze świąteczne potrawy stają się ucztą dla podniebienia dostarczając jednocześnie wielu niezbędnych składników odżywczych. Mak pełen magnezu, kapusta bogata w witaminę C, barszcz z antyrakowymi antocjanami, a przede wszystkim ryby jako niezastąpione źródło witamin i białka- to tylko niektóre popisowe potrawy tych najpiękniejszych świąt.

Już na początku grudnia zaczynamy coraz intensywniej przygotowywać się do Świąt Bożego Narodzenia. Skrzętnie obmyślamy świąteczne menu i z długą listą zakupów “wędrujemy” od sklepu do sklepu w poszukiwaniu wszystkich niezbędnych nam składników. Po długich i czasochłonnych przygotowaniach znajdujemy w końcu czas by delektować się wspaniałymi świątecznymi przysmakami. By jednak zaradzić tradycyjnemu świątecznemu przejedzeniu rozsądnie zaplanujmy cały jadłospis i koniecznie zaprośmy na stół korzenne przyprawy. Dodatek szczypty tych dalekowschodnich specjałów do kompotu z suszu, piernika czy śledzia nie tylko nada orientalny smak i aromat, ale sprawi, że potrawa będzie łagodniejsza dla naszego żołądka.

Choć pogoda za oknem raczej nie letnia, to natura nie daje się oszukać i osładza nam letnią słotę sezonowymi owocami. Zapach aromatycznych malin i widok soczystych poziomek przywołują nam wspomnienie ciepłego i beztroskiego lata.

Maliny leśne, choć bardziej aromatyczne niż maliny ogrodowe są od nich mniejsze, ale nie mniej smaczne. Rosną na ogół na obrzeżach leśnych zagajników i na polnych przecinkach. Chłonąc promienie słoneczne przekazują letnią słodycz w postaci delikatnych czerwonych owoców. Maliny są niezwykle zdrowe i choć najsmaczniejsze są te zerwane prosto z krzaka, to nie odmówimy sobie rozgrzewającej herbaty malinowej podczas jesiennej zawieruchy.

Już na początku sierpnia zaczynają pojawiać w naszych przydomowych ogródkach lub na sklepowych straganach pierwsze warzywa z rodziny dyniowatych - bakłażan, kabaczek i cukinia.

Warzywa te coraz częściej zaglądają do naszej kuchni, lecz mimo to wciąż są mało znane i doceniane. Bogate w wiele cennych witamin i składników mineralnych powinny na stałe zagościć w naszym sezonowym menu.

Któż z nas z nostalgią nie przywołuje w swojej pamięci zapachu aromatycznego placka ze śliwkami mamy lub smaku babcinych knedli? Zaprośmy więc i my, na nasze stoły te wspaniałe owoce i przygotujmy z nich smaczne i zdrowe smakołyki.

Śliwki, choć jest ich na polskim rynku kilkanaście odmian, największą popularnością cieszy się zaledwie kilka z nich. Każda z nich charakteryzuje się innym kształtem i kolorem a przede wszystkim- zastosowaniem. Z małej, żółtej MIRABELKI chętnie zjemy zimą przepyszne konfitury. Są one dosyć kwaśne i cierpkie, dlatego mają niewielu amatorów jako świeże owoce. Jednak podczas długiego smażenia zachowują ciekawy kolor a przede wszystkim ujmujący aromat i większość składników odżywczych.

Pomidory przywędrowały do Europy aż z za oceanu. Przywiózł je na nasz ląd w XVI wieku Krzysztof Kolumb. I tak jak konkwistatorzy podbili wówczas Amerykę, tak pomidor stoły w ówczesnej Europie. Ten niewielki owoc dokonał tak wielkiej “rewolucji” we włoskim garnku, że aż stał się znakiem firmowym włoskiej kuchni. My Polacy również nie wyobrażamy sobie letnio-jesiennej diety bez świeżych, aromatycznych pomidorów, a słynna “pomidorówka” to całoroczny specjał na niedzielne obiady.