Menopauza a zdrowie kobiety
Gdy pojawia się menopauza
Menopauza to termin, który powstał z połączenia greckiego słowa men-miesiąc oraz pausa-przerwa. Wystąpienie menopauzy nie jest zjawiskiem nagłym, zwykle poprzedza ją okres przygotowawczy, trwający nawet kilka lat. Ten okres - wraz z czasem występującym po zaprzestaniu miesiączkowania - nazywa się klimakterium lub przekwitaniem. Średni wiek wystąpienia menopauzy wynosi od 48 do 55 lat i jest zależny przede wszystkim od uwarunkowań genetycznych. Należy jednak pamiętać, że na wystąpienie menopauzy mają również wpływ czynniki środowiskowe, a w sposób bardzo wyraźny przyspiesza ją palenie papierosów.
Przekwitanie u kobiet związane jest z ustaniem czynności hormonalnej jajników. W okresie tym obniża się stężenie estrogenów, które jest odpowiedzialne za większość objawów menopauzalnych. Jest to szczególnie trudny okres w życiu kobiety, wiąże się bowiem z poczuciem utraty kobiecości. Objawy menopauzy nasila również często tak zwany syndrom opuszczonego gniazda, kiedy dzieci podejmują własne samodzielne życie i wyprowadzają się z domu rodziców. Zmiany zachodzące w organizmie kobiety i jej psychice bywają uciążliwe, wpływają też często na jej życie zawodowe i rodzinne.
Pierwsze objawy menopauzy
Objawy okołomenopauzalne są bardzo zróżnicowane - różne jest ich nasilenie i czas trwania. Podstawowym i najłatwiejszym do zdefiniowania objawem jest całkowite zatrzymanie krwawień miesiączkowych. Jednocześnie mogą występować nieregularne krwawienia o zmiennej obfitości od niewielkiego plamienia do dużego krwotoku. Nieregularne krwawienia pojawiają się najczęściej w okresie poprzedzającym wystąpienie menopauzy - jest to związane z przerostem śluzówki wyściełającej macicę. Wymagają one zawsze konsultacji ginekologicznej, a czasem nawet diagnostyki zabiegowej (czyli pobrania fragmentu śluzówki macicy w znieczuleniu ogólnym). Weryfikacja taka jest czasem niezbędna, aby wykluczyć raka endometrium. Stąd tak ważne jest nielekceważenie jakichkolwiek nieprawidłowych krwawień z macicy.
Uciążliwe uderzenia gorąca
Kolejnym częstym objawem, towarzyszącym klimakterium są objawy naczynioruchowe (tzw. wazomotoczyne), do których zalicza się uderzenia gorąca oraz poty nocne. Kobiety opisują je jako gwałtowne uczucie gorąca w piersiach przesuwające się ku twarzy, któremu towarzyszy zaczerwienienie skóry, zlewne poty, a czasem i dreszcze. Mogą pojawiać się nawet co pół godziny, ale niekiedy występują tylko raz w miesiącu. Trwają około czterech minut, a ich pojawianiu się sprzyjają upał, duża wilgotność powietrza, gorące pokarmy, używki (alkohol czy kawa), pikantne przyprawy, pobyt w małych pomieszczeniach i stres.
U większości pań przed wystąpieniem uderzenia gorąca pojawia się dzwonienie w uszach, uczucie mrowienia i niepokój. Objaw ten jest najbardziej odczuwalny w pierwszych dwóch latach od momentu wystąpienia menopauzy i szczególnie dokucza kobietom szczupłym. Przyczyna powstawania uderzeń gorąca nie została ostatecznie wyjaśniona. Uważa się jednak, że najważniejszą rolę odgrywa w nich zaburzenie czynności ośrodka regulującego temperaturę ciała znajdującego się w mózgu.
Zmiany w psychice kobiety
Dodatkowo pojawiają się również zaburzenia nastroju takie jak niepokój, depresja, bezsenność czy obniżenie libido. Psychologiczny aspekt menopauzy jest jednak często lekceważony. Tymczasem kobieta czuje się w tym czasie samotna, opuszczona, niedowartościowana i nieatrakcyjna. Może być też nerwowa, drażliwa, czasem nawet kłótliwa, cierpi na osłabienie uwagi i koncentracji. Często w tym okresie pojawiają się stany depresyjne, niepokój, czy dręczące poczucie winy. U ponad 40 procent kobiet pojawiają się napady płaczu. Nałożenie się problemów psychicznych na objawy somatyczne dodatkowo utrudnia kobiecie odnalezienie się w pracy i życiu osobistym.
Inne objawy
Kilka lat po wystąpieniu pierwszych objawów menopauzy obserwuje się zmiany w okolicach narządów płciowych, które mogą prowadzić do problemów z oddawaniem moczu. Niski poziom estrogenów przyspiesza zanikanie nabłonka układu moczowego i płciowego, dlatego wystąpić mogą problemy w funkcjonowaniu tych układów. Cienki, słaby i suchy nabłonek pochwy częściej ulega urazom, co sprawia, że zbliżenia płciowe mogą być dla kobiety bolesne. To dlatego kobiety w czasie menopauzy często unikają zbliżeń ze swoimi partnerami.
Nabłonek w okresie menopauzy częściej ulega też infekcjom, stąd wiele kobiet skarży się na stany zapalne cewki i pęcherza moczowego. Ponadto aż 57 procent kobiet po menopauzie cierpi na nietrzymanie moczu - ta przypadłość wchodzi bowiem w skład całego zespołu objawów związanych z wygaśnięciem funkcji jajników. Wiele kobiet (61 procent) skarży się też na wzrost wagi, co jest związane ze zmianami metabolicznymi i obniżeniem się stężenia hormonów płciowych.
Kontakt z lekarzem
Z chwilą pojawienia się objawów klimakterium należy jak najszybciej zgłosić się do ginekologa, który pomoże w opanowaniu objawów przekwitania. Również pomoc lekarza pierwszego kontaktu może okazać się niezbędna, gdyż ten okres w życiu kobiety sprzyja rozwojowi osteoporozy i chorób układu krążenia (np. miażdżycy). Pojawia się wówczas także podwyższone ryzyko wystąpienia chorób nowotworowych.
Należy pamiętać, że za wystąpienie schorzeń układu krążenia odpowiedzialny jest nie tylko niski poziom estrogenów, ale również czynniki wrodzone, palenie papierosów, styl życia czy dieta. Osteoporoza związana jest z niedoborem estrogenów, ale dodatkowym niekorzystnym czynnikiem ryzyka są niski wzrost, szczupła budowa ciała, dieta uboga w wapń, nadużywanie kawy i alkoholu, palenie papierosów i brak aktywności fizycznej.
Niestety nadal zakorzeniony jest pogląd, że kobieta w okresie okołomenopauzalnym nie wymaga leczenia, gdyż jest to proces naturalny. Wiele kobiet wstydzi się poprosić o pomoc. Nie należy jednak kwestionować faktu, że kobieta w tym okresie wymaga zwiększonej opieki medycznej, a jej problemy zdrowotne wymagają zainteresowania nie tylko ginekologa.
Leczenie objawów menopauzy
Podstawowym środkiem leczenia objawów klimakterium jest hormonalna terapia zastępcza (tzw. HTZ) polegająca na doustnym lub przezskórnym podawaniu hormonów płciowych. Leki te w bardzo skuteczny sposób pozwalają na opanowanie niekorzystnych objawów jak również długofalowych skutków menopauzy. HTZ nie jest jednak pozbawiona działań niepożądanych, dlatego jej stosowanie musi być ograniczone do ścisłych wskazań lekarskich, a kobiety stosujące tę terapię powinny być poddawane regularnej kontroli ginekologicznej.
Ze względu na możliwe ryzyko i działania niepożądane standardowej terapii zastępczej (nieco zwiększone ryzyko raka piersi, zwiększone ryzyko zakrzepicy żylnej) poszukuje się alternatywnych metod leczenia objawów klimakterycznych.
Szczególnym zainteresowaniem cieszą się naturalne związki pochodzenia roślinnego zawierające substancje estrogenopodobne. Większość badań sugeruje korzystny efekt w zwalczaniu objawów wypadowych. Taka terapia wydaje się być bezpieczna i dobrze akceptowana przez kobiety. W leczeniu i zapobieganiu osteoporozie nie należy również zapominać o wzbogacaniu diety w produkty mleczne, uzupełnianiu wapnia i podawaniu witaminy D. Obecnie na rynku znajdują się preparaty zawierające zarówno estrogeny pochodzenia roślinnego jak i wapń (np. Femestra).
Bardzo ważna jest również higiena życia, aktywność fizyczna, zdrowa i lekkostrawna dieta oraz unikanie używek. Bardzo cenne są także zajęcia psychoterapeutyczne, zwłaszcza grupowe, gdzie kobieta może przekonać się, że nie jest w swych problemach osamotniona.
Powiązane informacje:
Wykop
Gwar.pl
