Jan III Sobieski po powrocie z Odsieczy Wiedeńskiej w 1683 roku przywiózł do ojczystego kraju smak zwycięstwa, a na polski stół…. smak kartofla. Te małe bulwy zwane inaczej pyrami na dobre wyparły ze słowiańskiego jadłospisu smaczne i zdrowe kasze. Dziś kasze nieśmiało wracają do kulinarnych łask. Przygotowywane z nich coraz oryginalniejsze potrawy potrafią zaspokoić gusta nawet najwybredniejszego smakosza. Różnorodność dostępnych na rynku kasz może przyprawić o zawrót głowy nie jednego zdezorientowanego “kulinarnego nowicjusza”. Postarajmy się więc usystematyzować i uzupełnić naszą dotychczasową wiedzę.

Większość gatunków kasz powstaje w wyniku przetworzenia ziaren zbóż: jęczmienia, prosa, pszenicy. Natomiast kasza gryczana, uznawana za najzdrowszą, wytwarzana jest z nasion rośliny zwanej gryką. Wszystkie kasze produkowane są w podobny sposób. Ziarna w przypadku kasz tzw. gruboziarnistych (gryczana, jaglana, pęczak) są jedynie polerowane, a w przypadku drobniejszych gatunków, takich jak np. mazurska, wiejska, perłowa, krakowska dodatkowo łamane. Z najdrobniej zmielonych ziaren otrzymuje się kaszę manną i kukurydzianą. Kiedy kasze zostaną dodatkowo poddane gnieceniu, powstaje produkt zwany płatkami, z których najbardziej znane i cenione są płatki owsiane.

Kasze są niezwykle cennym pokarmem, zachowują wszystkie wartości odżywcze ziaren i nasion, z których pochodzą. Im mniej kasza jest przetworzona tym jest zdrowsza. Dieta bogata w kasze dostarcza znaczne ilości skrobi, błonnika, witamin, szczególnie tych z grupy B oraz składników mineralnych takich jak fosfor, wapń, potas, magnez i żelazo. Kasze to również cenne źródło łatwo przyswajalnego białka. Kasze gruboziarniste wskazane są dla osób cierpiących na zaparcia, hemoroidy oraz polipy jelita grubego. Drobne kasze, typu manna polecane są chorym z ciężkimi nieżytami przewodu pokarmowego oraz rekonwalescentom na ścisłych dietach.

Najpopularniejszą w polskiej kuchni są kasza jęczmienne, np. mazurska, wiejska, pęczak. Są one niezastąpionym źródłem niacyny, czyli witaminy PP, która ma duży wpływ na kondycję skóry. Witamina ta również ma ogromne znaczenie w procesach krwiotwórczych zapobiegając anemii. Wysoka zawartość witamin z grupy B ułatwia prawidłowe funkcjonowanie układu nerwowego oraz wpływa na stan i kondycję włosów. Największą jednak zaletą kasz jęczmiennych jest bogactwo tzw. rozpuszczalnego błonnika, który przyczynia się do obniżania cholesterolu we krwi.

Nie zapominajmy jednak o smacznych i zdrowych kaszach pszennych. Najbardziej popularną i to nie tylko na europejskim kontynencie jest kuskus, czyli grysik pszenny obtaczany w mące lub grubszym grysiku. Kasza ta należy do najważniejszych składników kuchni tunezyjskiej, algierskiej i marokańskiej. W Polsce można również nabyć “kuskus błyskawiczny” nie wymagający już skomplikowanej obróbki termicznej. Kasza ta doskonale nadaje się zarówno do potraw mięsnych, sałatek i słodkich deserów.

Dodatkowym atutem kasz jest to, że niektóre z gatunków mogą być spożywane przez osoby chore na celiakię. Najpopularniejszym ziarnem jest kukurydza, z której produkuje się kaszkę kukurydzianą. Najbardziej jednak wskazana kasza dla tej grupy alergików jest kasza jaglana, pochodząca z niezawierającego glutenu prosa. Nie uczula i jest stawiana na drugim miejscu po kaszy gryczanej pod względem wartości odżywczej. Jest lekkostrawna, zawiera dużo białka, a mało skrobi. Wśród innych kasz wyróżnia się też sporą zawartością krzemu, którego niedobór odbija się na urodzie włosów i paznokci.

Znając już zalety wszystkich kasz poznajmy ich kulinarne zastosowanie:
- Do zup dodajemy najczęściej kaszę jęczmienną- perłową lub pęczak, kaszę jaglaną lub pszenny pęczak.
- Do sałatek najlepsze są kasze sypkie np. perłowa, gryczana, kuskus
- Do słodkich legumin używa się kaszy manny, jęczmiennej lub grysiku kukurydzianego lub jęczmiennej

Powiązane informacje:

• Dieta pszeniczna
• Kasza gryczana - królowa kasza
• Dieta anty-wrzodowa
• Tajemnice choroby Huntingtona
• Tajemnice piękna, urody z afrykańskiej przyrody